Kielioigevukset ollah ristikanzanoigevukset: ELEN:n mieli Muamankielen päivänny tänä vuon

mother language day

”Kieli on meijän identitietan ydin, se siirdäy histouriedu, perindötieduo, taboi, rahvahanperindehty sugupolvel toizele. Ilmai kieldy, nimi kul’tuuru ei voi hoidua omua olemasoluo”, sanoi Ferran Suay, ELEN:n (European Language Equality Network) paginanvedäi Muamankielen päivänny 21.tuhukuudu.

 
Professoru Suay ližäi, ku on tärgei viettiä Muamankielen päiviä, no yhtelläh ei pie vaiku pruaznuija da sit jättiä dielot oman ozan niškale. Professoran mugah kehitysty on tapahtunnuh, ga äijy pidäy vie ruadua, ku myö kaikin suazimmo samat olot da saman kunnivoičuksen meijän käytettylöis kielis huolimattah. Kielien zakonoinluajindah pidäy azuo keskisty kohendustu kui kodimuas muga i Europan tazol. Ezimerkikse Valencien halličuksen Europan Nevvostole luajittu CALRE Recommendations on ELEN:an ker kehitetty luvettelo kohenduksis, kudamat Europan Nevvosto toivon mugah todevuttau.

 
ELEN:an piäsekretari Davyth Hicks sanoi: ”Muamankielen päivänny meil pidäs mustoittua valdivoloile, ku kielioigevukset ollah keskizet ristikanzanoigevukset. Meil pidäy varmistua, ku vähembistö- da varaittavas tilas olijoil kielil pagizijat ristikanzat suajah käyttiä omua kieldy normal’noih tabah opastundas, suvvos, meedies, julgizis palvelulois da ku hyö vältytäh alendamizes. Europan Nevvoston da monien jäzenmualoin halličukset yhtelläh ei olla kogonah tunnustettu kielioigevuksii ristikanzanoigevuksikse.

 
ELEN ruadau omissah jäzenjärjestölöinke, kudamih sežo KKS kuuluu, Europan vähembistökielien normalizuičendah näh. Sih kuulutah kielellizen normalizuičendan zakonoinluadimine, piäzy kielenopastandah, julgizeh finansiiruittu raadivo da TV, Europan Nevvoston direktiivu pahas tilas olijoih kielih näh, Europan kielideleguattu da kielioigevuksien tarkailukeskus, Donostia -protokolan hyväksymine, kollektiivan alguhpanot kehittymizeh näh, kudamil opitah lujendua vähembistökul’tuuran kollektiivallistu kestävytty i tävvellizet talovehellizet resursat nämmien toimenpidoloin panemine täytändöh.

 
Fernand de Varennes, YK:n vähembistödieloloin spetsraportuiččii, sanoi omas mieles IMLD:le: ”Meil ei pie duumaija muga, ku jogahizes valdivos da kollektiivas pidäs olla vaiku yksi kieli da kai muut kielet jätettäs iäre. Moine on risturiijas vähembistölöin da kandurahvahien kielienke. Muamankielen päivänny voimmo pruaznuija kielien da kul’tuuroin monimuodozuttu i huomavoija sego suojella vähembistölöin da kandurahvahien oigevuksii, kudamat liitytäh kieleh.

 

Spetsraportuiččii andoi YK:n OHCHR-mielen 27 kielekse. Täs joukos ollah ezimerkikse valliiskoin-, irlandien-, bretonan-, galician-, kataluanan- da baskin kielet.
Vuvven 2019 YK:n vähembistödieloloi käzittelijän forumangi painokeski on kieles da opastukses. Forum järjestetäh YK:n spetsraportuiččijan ruattavakseannos yhteisruavos europpalaizen kielineron verkonke.
Lähteh: ELEN:an lehtistötiijoitus

Vastaa

Sähköpostiosoitettasi ei julkaista. Pakolliset kentät on merkitty *