Nägökandu

Lugijat kirjutetah

(jatkuo egläzes)

Kielien suojelus da virrallizen stuatusan kohendamizes pidäsgi minun mieles ottua aijembua tärgiembäkse argumentakse nimenomah kielimuvvon varavonalažus. Täl perustehel voidas midätahto suomen kielen murdehinnu vie nygöigi piettylöi kielimuodoloi ruveta voimistamah tiedozel piätöksel da käyttämäh täh voimistamizeh samoi metoudoi, kudamii käytetäh vähembistökielien voimistamizeh da kudamat on tovettu hyvikse metoudoikse kielitiedehellizis tutkimuksis. Ku murdehien käyttö argipaginkielinny vähenöy da yhä suurembi vuitti lapsis da nuoris pagizou mostu yleispaginkieldy, kudamas on enämbi vai pienii eroloi eri puolil Suomie, pidäy ruveta smiettimäh, voisgo murdehien käyttöalua sit luajendua mihtahto muuloih yhtevyksih, kudamis niidy eule enne kuultu libo nähty, ku murdehet ei hävittäs aivin kogonah.

Olen kirjutannuh Helsingin yliopistos oman pro gradu -tutkimuksen kielen da murdehen käzittehien miärittelyn vaigevuoh näh da ezitän täs samas ruavos sežo kyzymyksen, ollahgo suomen kielen murdehet varavonalazii da ku oldaneh, midäbo niilöin säilyttämizekse pidäs luadie. Olen kirjutannuh kogo tutkimuksen Pohjas-Karjalan muakunnan suvivuitis Briäkkylän, Kidien, Kezälahten da Tohmajärven alovehel paistul savolasmurdehih kuulujal kielimuvvol da ozutannuh nenga, kuibo murdehilgi vois kirjuttua aziitekstoi da oppie luadie vahnoile äijäl suomen yleiskieles eruojile murdehile omat kirjallizet standardat da kirjukielet, kudamii voidas sit käyttiä erähis yhtevyksis (ezimerkikse virrallizis plakuatois da alovehellizis mediois) yleissuomen sijah libo rinnal. Pidäs sežo algua smiettie, voisgo murdehiigi opastua lapsile kielipezämetoudan avul da kuibo školajärjestelmiä vois kehittiä sih čurah, ku se ei enämbi yleiskielistäs lapsii, ga sen sijah kazvattas heis kielitiedozembii omah murdeheh libo alovehellizeh kielimuodoh näh da suas heidy jatkamah vahnan yleiskieles äijäl eruojan murdehen käyttämisty oman argieloksen enzisijazennu kielenny.

Mainittu pro gradu -tutkimus on jo tarkastettu yliopistol suomelas-ugrilazen kielentutkimuksen ainehes da sen tarkastajat ezitetäh humanistizen tiedokunnan tiedokundunevvostole tutkimuksen hyväksyndiä. Yksikai hyväksyndy eule vie varmua sendäh, ku tutkimukses käytetty kielimuodo on jo edukädeh nostatannuh erähien yliopiston virguniekkoin keskes kyzymyksen, voibigo yliopistos hyväksyö moizen ruavon, kudai on kirjutettu kogonah ”murdehel”. Tiedokundunevvosto piättäy hyväksyndäs libo hylgiämizes sen kerähmös 27.11., kudai nenga puuttuu samale päiväle karjalan kielen päivänke. Hyväksyttäneh tämä ruado, ga sit suammo toizengi syyn pruaznuija kielellisty monimuodožuttu da varavonalazien kielimuodoloin voimistumistu da käyttöalan luajendumistu täl päiväl.

Jani Koskiin (Koskinen)

Vastaa

Sähköpostiosoitettasi ei julkaista. Pakolliset kentät on merkitty *