Midä rodieu muailman pienile kielile?

1184x507px_pienetkielet2_0

Äijygo kieldy on muailmas? 7000 da 23. Net ollah tärgevimät luvut, konzu čotaijah muailman kielien miäriä.
Lugulois suurembi on muailmas paistuloin kielien silmymiäräine lugu, moizien kui ezimerkikse dido, alasaksi, jagnobi, nukuoro libo okolod.
Toizes piäs ollah muailman valdukielet, moizet jättiläzet kui kitain, ispanien, anglien kieli da arabien kielet. Täs piäzemmö toizeh tärgieh luguh: 23 kieldy kattau puolet muailman rahvahas. Da ei niiöin stuatussu ole horjumas, vastukarai.
Suomelas-ugrilazien kielien professoru Riho Grünthal arvivoi, ku nygöi paistulois kielis vaiku 10‒15 % siirdyy tuliele sugupolvele. Tämä arvivo tarkoittas, ku suan vuvven aigua muailmas paistuloin kielien miäry kuadus alle tuhandeh. Ga mindäh kielet hävitäh?
Kielitiedoilijan Annika Pasazen mugah kielet hävitäh vallan täh. Pienet kielet ei olla tärgiet, konzu net ollah vähembistölöin käytettävät. Valdurahvas ei opastuta vähembistön kieleh da sendäh sidä paistah vaiku kois.
Kielii hävitetäh sežo rahvahallizet valdivot, kudamien peruspačas puaksuh on rahvastu yhtistäi yksi kieli. Grünthal sanelou, ku moine on vedänyh kielimalton romahtandah. Nygöi maltetah paista vaiku yhty libo kahtu kieldy. Ammui maltettih äijiä enämbi kielii. Toine süü kielien häviemizeh on alguperäzien rahvahien eloksentavan kaimavumine. Vahnat heimot liitetäh valdurahvahah kudaman kieldy heil pidäy opastuo, da oman kielen merkičys vähenöy.
Ga midäbo tulou kielien kaimavumizes? Pidäygo täs dielos huolestuo? Kieldyhäi on roinnuh da kuolluh muailmanhistouries läbi.
‒ Kyzymys on muailman kul’tuuruperindös. Jogahine kieli kuvuau omua roinduymbäristyö da omua kollektiivua. Konzu kieli menetetäh, menetetäh sežo pala kul’tuurua. Tämä on atkal dielo. Opastus jogahine valdurahvahan edustai yhteh vähembistökieleh, se muuttas jo muailmua, Riho Grünthal sanou.
M.A.Castrénan seuran tiijoitus
Kirjutus on jullattu Yliopisto-lehten noumeras Y/04/18
https://www.helsinki.fi/fi/uutiset/kieli-kulttuuri/mita-tapahtuu-maailman-pienille-kielille

Vastaa

Sähköpostiosoitettasi ei julkaista. Pakolliset kentät on merkitty *